Trong bối cảnh ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn bùng nổ, tấm bằng đại học dần trở thành điều kiện cần, còn năng lực “thực chiến” và khả năng thích ứng mới là điều kiện đủ để một kỹ sư khẳng định vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Nghịch lý “thừa bằng cấp, thiếu kỹ năng” trên thị trường kỹ thuật
Dữ liệu tuyển sinh đại học năm 2026 cho thấy có hơn 53% thí sinh lựa chọn các nhóm ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học). Đây là tín hiệu tích cực phản ánh sự nhạy bén của thế hệ trẻ trước làn sóng chuyển đổi số. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, Báo cáo xu hướng tuyển dụng của ManpowerGroup chỉ ra có tới 73% doanh nghiệp thuộc khối kỹ thuật và công nghệ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm ứng viên đáp ứng đúng yêu cầu công việc.
Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Giám đốc vận hành khối tuyển dụng kỹ thuật Manpower Việt Nam cho biết: “Khoảng cách về kỹ năng đang trở thành vấn đề lớn hơn khoảng cách về số lượng. STEM đang dần trở thành điều kiện cần, còn các kỹ năng mềm và kỹ năng làm việc trong môi trường số mới là điều kiện đủ để được trọng dụng”.
Khảo sát xu hướng tuyển dụng quý 3/2026 của ManpowerGroup tại Việt Nam còn cho thấy các doanh nghiệp không chỉ tìm kiếm kiến thức chuyên môn thuần túy. Ba năng lực cốt lõi mà nhà tuyển dụng ưu tiên hàng đầu hiện nay bao gồm: năng lực số (85%), khả năng thích ứng và tự học (85%), tư duy phản biện và giải quyết vấn đề (82%).
Thực tế này cho thấy, việc một kỹ sư nắm vững lý thuyết trên trang sách nhưng thiếu trải nghiệm công cụ chuyên ngành, không thành thạo quy trình xử lý sự cố hoặc hạn chế về ngoại ngữ sẽ rất nhanh chóng bị đào thải khi thị trường biến động.
“Cơn khát” nhân lực bán dẫn và yêu cầu đặt ra cho thế hệ kỹ sư mới
Theo dự báo từ Báo cáo Thị trường lao động kỹ thuật toàn cầu, riêng khu vực châu Á – Thái Bình Dương sẽ đối mặt với đợt thiếu hụt hơn 200.000 kỹ sư bán dẫn. Tại Việt Nam, Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư trình độ đại học trở lên đến năm 2030.
Tuy nhiên, TS. Võ Xuân Hoài – Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) nhận định rằng “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở số lượng mà chủ yếu nằm ở chất lượng nhân sự. Nhiều kỹ sư khi ra trường vẫn mất thêm thời gian đào tạo lại tại doanh nghiệp do thiếu kỹ năng thực hành trên dây chuyền thực tế và rào cản ngôn ngữ khi làm việc trong môi trường đa quốc gia.
GS. Hyun Seok Oh – Trưởng khoa Thiết kế Bán dẫn tại Đại học Gachon (Hàn Quốc) chia sẻ: “Thị trường lao động bán dẫn hiện nay không chỉ tìm kiếm những người có bằng cấp, mà tìm kiếm những kỹ sư có thể đóng góp giá trị ngay từ những ngày đầu tiên. Rất nhiều sinh viên giải được các bài toán trong sách giáo khoa, nhưng kỹ thuật bán dẫn đòi hỏi nhiều hơn thế: sự kiên nhẫn, tính chính xác, khả năng gỡ lỗi, sử dụng công cụ thiết kế chuyên nghiệp và tư duy kiến trúc hệ thống.”
GS. Hyun Seok Oh cũng nhấn mạnh, trong 5–10 năm tới khi AI tham gia sâu vào quy trình thiết kế chip, kỹ sư sẽ không bị thay thế đơn giản bởi máy móc, mà sẽ bị thay thế bởi những kỹ sư biết cách làm việc và tối ưu hóa công cụ AI một cách hiệu quả hơn.
Gachon University Program: Thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và doanh nghiệp
Để giải bài toán “thực chiến” cho sinh viên theo đuổi ngành công nghệ lõi, chương trình liên kết quốc tế Gachon University Program – hợp tác giữa Trường Đại học FPT và Đại học Gachon (Hàn Quốc) được xây dựng như một bước đệm thực tiễn, giúp rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết học thuật và nhu cầu tuyển dụng thực tế.
Chương trình đào tạo cử nhân Công nghệ bán dẫn Gachon University Program áp dụng lộ trình chuyển tiếp 2+2, tập trung giải quyết những thách thức lớn của sinh viên Việt Nam về năng lực thực hành.
2 năm đầu tại Việt Nam, sinh viên tích lũy nền tảng toán học, lập trình, điện tử, tư duy phản biện, đồng thời nâng cao trình độ tiếng Anh (tối thiểu IELTS 5.5) và tiếng Hàn (đạt chuẩn TOPIK 2 trở lên).
2 năm cuối tại Đại học Gachon (Hàn Quốc), sinh viên trực tiếp tiếp cận hệ thống phòng sạch, thực hành trên các phần mềm thiết kế vi mạch chuẩn công nghiệp và tham gia các dự án thực tế.
Với mạng lưới đối tác của Gachon University Program tại Việt Nam cùng các thỏa thuận hợp tác của Đại học Gachon với các tập đoàn, công ty công nghệ tại Hàn Quốc, sinh viên có cơ hội tham gia các chương trình thực tập, kiến học thực tế và giới thiệu việc làm. Việc kết nối với doanh nghiệp từ sớm giúp người học cọ xát với văn hóa doanh nghiệp, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm đa quốc gia trước khi chính thức bước vào thị trường lao động.
Hình mẫu kỹ sư công nghệ trong kỷ nguyên AI không dừng lại ở việc ghi nhớ công thức hay sở hữu bảng điểm lý thuyết đơn thuần. Sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn vững vàng, khả năng ngoại ngữ, tư duy thích ứng linh hoạt và kinh nghiệm thực hành trên thiết bị thực tế mới là chìa khóa giúp nhân sự trẻ tự tin khẳng định giá trị.
Thông qua các mô hình đào tạo gắn liền với thực tiễn như Gachon University Program, thế hệ trẻ không chỉ chuẩn bị cho mình một tấm bằng đại học có giá trị quốc tế, mà quan trọng hơn là trang bị đầy đủ năng lực “thực chiến” để sẵn sàng tham gia vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
