Đây là một trong những thông điệp được GS. Hyun Seok Oh chia sẻ tại Diễn đàn Phát triển Nhân lực Công nghệ cao 2026, diễn ra ngày 15/8 tại Hà Nội. Tham dự trực tuyến từ Hàn Quốc, ông phân tích kinh nghiệm phát triển nhân lực kỹ thuật của Hàn Quốc, cách Đại học Gachon tổ chức đào tạo bán dẫn và những khả năng hợp tác giữa Việt Nam – Hàn Quốc trong lĩnh vực công nghệ cao.
“Tương lai không được xây dựng bởi máy móc”
AI, robot, xe tự lái, nhà máy thông minh hay những công nghệ phục vụ hàng không vũ trụ đang thay đổi nhanh chóng cách con người sống và làm việc. Theo GS. Oh, phía sau nhiều bước tiến đó là một nền tảng chung: công nghệ bán dẫn tiên tiến.
Tuy nhiên, khi nói về tương lai của ngành bán dẫn, ông cho rằng câu hỏi quan trọng không chỉ là quốc gia nào sở hữu nhà máy lớn hơn hay thiết bị hiện đại hơn, mà là: Ai sẽ thiết kế? Ai sẽ chế tạo? Và ai sẽ tiếp tục cải tiến những công nghệ đó?
Câu trả lời nằm ở đội ngũ kỹ sư.
“Tương lai không được xây dựng bởi máy móc, mà được kiến tạo bởi các kỹ sư”, GS. Hyun Seok Oh nhấn mạnh.
Theo ông, những kỹ sư có năng lực không tự nhiên xuất hiện. Họ cần được đào tạo trong một quá trình đủ dài và có hệ thống, từ kiến thức nền tảng, khả năng giải quyết vấn đề đến trải nghiệm với công cụ, phòng thí nghiệm và bài toán thực tế.
Đó cũng là lý do GS. Oh đưa ra một thông điệp ngắn gọn: “Bán dẫn cần kỹ sư”.
Từ kinh nghiệm Hàn Quốc: Giáo dục, công nghiệp và đổi mới phải tạo thành một chu trình
Nhìn lại quá trình phát triển công nghệ của Hàn Quốc, GS. Oh cho rằng sự đi lên của ngành bán dẫn không diễn ra trong một thời điểm đơn lẻ.
Từ công nghiệp điện tử trong thập niên 1980, bán dẫn trở thành một ngành công nghiệp mũi nhọn vào thập niên 1990. Sang những năm 2000, công nghệ di động phát triển mạnh; đến thập niên 2010, Hàn Quốc vươn lên trong lĩnh vực bán dẫn bộ nhớ. Hiện nay, một trong những thách thức mới được đặt ra là bán dẫn phục vụ trí tuệ nhân tạo.
Phía sau quá trình đó, theo GS. Oh, là một chu trình liên tục:
Giáo dục đào tạo con người → Công nghiệp chuyển kiến thức thành sản phẩm → Đổi mới sáng tạo tạo ra cơ hội mới → Những cơ hội mới tiếp tục đặt ra yêu cầu cho giáo dục.
Điều này cho thấy phát triển nhân lực không thể tách khỏi chiến lược phát triển công nghiệp.
“Đầu tư vào con người hôm nay chính là xây dựng năng lực cạnh tranh cho ngày mai”, ông nhận định.
Đào tạo kỹ sư không thể chỉ diễn ra trong lớp học
Một trong những yếu tố GS. Oh đặc biệt nhấn mạnh là mối quan hệ giữa Chính phủ – trường đại học – doanh nghiệp.
Trong mô hình ông chia sẻ, chính phủ cung cấp định hướng, chính sách và nguồn lực đầu tư; trường đại học đảm nhiệm đào tạo, nghiên cứu và phát triển tài năng; còn doanh nghiệp mang đến công nghệ, bài toán thực tế, kinh nghiệm chuyên môn và môi trường nghề nghiệp.
Nếu ba bên hoạt động riêng rẽ, hiệu quả đào tạo sẽ bị giới hạn. Ngược lại, khi có sự kết nối, sinh viên có thể trải qua một quá trình liên tục hơn từ học kiến thức, làm dự án, thực tập đến bước vào công việc thực tế.
Đây cũng là cách GS. Oh lý giải vì sao giáo dục kỹ thuật ngày nay cần vượt khỏi mục tiêu truyền đạt kiến thức.
Một kỹ sư cần có khả năng xác định vấn đề, phân tích, sáng tạo giải pháp, hợp tác với nhiều lĩnh vực và hiểu công nghệ tạo ra giá trị như thế nào. Đặc biệt, trong những ngành thay đổi nhanh như bán dẫn và AI, năng lực học tập suốt đời trở thành yêu cầu quan trọng.
Theo ông, kiến thức sinh viên học hôm nay có thể thay đổi đáng kể chỉ sau vài năm. Vì vậy, mục tiêu cuối cùng không chỉ là dạy một công nghệ cụ thể, mà là giúp người học biết cách tiếp tục học, cách giải quyết vấn đề và cách thích nghi khi công nghệ thay đổi.
Từ “biết” đến “làm được” trong đào tạo bán dẫn tại Đại học Gachon
Tại Đại học Gachon, cách tiếp cận trên được cụ thể hóa thông qua việc kết hợp giữa kiến thức lý thuyết và thực hành trong quá trình đào tạo.
Theo GS. Oh, sinh viên được tiếp cận các công cụ tự động hóa thiết kế điện tử theo tiêu chuẩn công nghiệp, sử dụng trong quá trình thiết kế bán dẫn. Bên cạnh đó là hệ thống phòng thí nghiệm về quy trình bán dẫn và phòng sạch, nơi người học có thể tìm hiểu và thực hành các công đoạn như quang khắc, khắc, lắng đọng màng mỏng, đo kiểm và đánh giá linh kiện.
Quá trình học không dừng lại ở việc hiểu một nguyên lý trên giảng đường. Các hoạt động thực hành, dự án và nghiên cứu giúp sinh viên từng bước kết nối giữa thiết kế, quy trình chế tạo và kiểm chứng kết quả.
Mục tiêu, theo GS. Oh, là giúp sinh viên chuyển từ “biết” sang “làm được”.
Doanh nghiệp cũng có thể tham gia từ sớm vào quá trình này thông qua việc cung cấp bài toán kỹ thuật, chuyên gia, hoạt động nghiên cứu và cơ hội thực tập. Qua đó, những gì sinh viên tiếp cận trong trường được đặt gần hơn với yêu cầu thực tế của ngành.
“Giáo dục hiệu quả nhất là khi sinh viên được giải quyết các bài toán thực tế bằng các công cụ thực tế cùng với các kỹ sư thực tế”, GS. Oh chia sẻ.
Việt Nam không cần sao chép mô hình Hàn Quốc
Từ kinh nghiệm của Hàn Quốc, GS. Oh đưa ra năm gợi ý cho quá trình phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao tại Việt Nam: đầu tư vào con người; tăng cường liên kết giáo dục – doanh nghiệp; ưu tiên những công nghệ chiến lược; bắt đầu từ quy mô phù hợp nhưng giữ tầm nhìn dài hạn; và tập trung xây dựng năng lực ở một số lĩnh vực trước khi mở rộng.
Tuy nhiên, ông cho rằng Việt Nam không cần sao chép nguyên mẫu con đường của Hàn Quốc.
Theo GS. Oh, điều quan trọng hơn là lựa chọn những kinh nghiệm phù hợp, sau đó kết hợp với nguồn nhân lực, năng lực công nghiệp và định hướng phát triển riêng của Việt Nam.
Việt Nam có lực lượng trẻ, nền kinh tế phát triển nhanh và ngành công nghệ đang mở rộng, trong khi Hàn Quốc có kinh nghiệm về công nghiệp bán dẫn, đào tạo kỹ thuật, thiết kế và hợp tác giữa trường đại học với doanh nghiệp. Đây là những yếu tố có thể bổ trợ cho nhau.
Từ hợp tác đào tạo đến xây dựng nguồn nhân lực chung
Trong bài tham luận, GS. Oh cũng đề cập đến khả năng mở rộng hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc thông qua trao đổi sinh viên, chương trình đào tạo chung, nghiên cứu, thực tập, dự án doanh nghiệp và chia sẻ nguồn lực giáo dục.
Sự hợp tác giữa Đại học Gachon và Trường Đại học FPT được ông nhắc đến như một ví dụ cụ thể cho hướng kết nối này.
Thông qua Gachon University Program, sinh viên ngành Công nghệ bán dẫn học hai năm đầu tại Việt Nam trước khi chuyển tiếp sang Đại học Gachon tại Hàn Quốc để tiếp tục giai đoạn đào tạo chuyên ngành. Trong môi trường tại Gachon, người học có cơ hội tiếp cận hệ thống đào tạo bán dẫn mà GS. Oh mô tả, từ các học phần chuyên môn đến công cụ thiết kế, phòng thí nghiệm, dự án và hoạt động gắn với doanh nghiệp.
Với GS. Oh, mục tiêu của hợp tác không nên chỉ dừng lại ở việc đưa sinh viên từ quốc gia này sang học tập tại quốc gia khác. Xa hơn, Việt Nam và Hàn Quốc có thể cùng xây dựng một lực lượng nhân sự có khả năng tham gia vào ngành bán dẫn và AI trong môi trường toàn cầu.
Bởi trong một lĩnh vực mà công nghệ liên tục thay đổi, lợi thế dài hạn không chỉ thuộc về nơi đang sở hữu những thiết bị tiên tiến nhất.
“Tương lai của ngành công nghiệp công nghệ cao không chỉ được quyết định bởi bên sở hữu công nghệ tiên tiến nhất hôm nay, mà được quyết định bởi bên đào tạo được lực lượng nhân sự có khả năng tạo ra công nghệ của ngày mai”.
Đó cũng là thông điệp xuyên suốt bài chia sẻ của GS. Hyun Seok Oh: muốn phát triển một ngành công nghệ, trước hết cần phát triển những con người có khả năng làm chủ, cải tiến và tiếp tục tạo ra công nghệ mới.
